Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 2012

ΤΟ «ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΞΟΡΙΑΣ – ΕΡΖΕΡΟΥΜ 1943» ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Το βιβλιοπωλείο Πυξίδα και οι Εκδόσεις της Εστίας σας προσκαλούν
την Πέμπτη 22 Νοεμβρίου στις 20:00  
στην παρουσίαση του βιβλίου
του Γιώργου Χατζηδημητριάδη

ΗΜEΡΟΛΟΓΙΟ ΕΞΟΡΙΑΣ -  Ε ρ ζ ε ρ ο ύ μ 1 9 4 3
Oμιλητές:
- Δημήτρης Σταματόπουλος
Επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
- Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης
Αναπληρωτής καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
και η μεταφράστρια του ημερολογίου
και επιμελήτρια του βιβλίου
- Νίκη Σταυρίδη


Βιβλιοπωλείο ΠΥΞΙΔΑ
Πατριάρχου Ιωακείμ 2, Θεσσαλονίκη 54623
Τηλέφωνο : 2310 282776
www.pyxidabooks.gr

Υπεύθυνη : Ράνια Κοκκίνη
Email : info@pyxidabooks.gr


ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ                     
Ημερολόγιο εξορίας, Ερζερούμ 1943

Επίμετρο: Αϋχάν Ακτάρ
Επιμέλεια έκδοσης: Νίκη Σταυρίδη
Μετάφραση από τα τουρκικά: Νίκη Σταυρίδη, Άνθη Καρρά
Με ανέκδοτο φωτογραφικό υλικό από τουρκικές πηγές

Σειρά: ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ-ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ
Βιβλιοπωλείον της Εστίας. Πρώτη έκδοση: Σεπτέμβριος 2010    
σελ.152, 15Χ23
Τιμή: 13  Ευρώ
ISBN 978-960-05-1475-9

4 Μαΐου 1943    
Πήγαμε στη δουλειά όπως κάθε μέρα, αλλά για την επιστροφή ξεκινήσαμε στις 12.30 και στις 2 ήμασταν στο Μαχαλλέ-μπασί. Η νεκράμαξα έφτασε ύστερα από 10-20 λεπτά. Στοιχηθήκαμε και πάλι ανά τριάδες σε δυο σειρές και ξεκινήσαμε με την άμαξα στο μέσο, αλλά έβλεπα ότι αυτή τη φορά οι σύντροφοι δεν ήταν περίλυποι όπως στην προηγούμενη νεκρώσιμη τελετή· αναρωτιόμουν αν είχαν συνηθίσει την ιδέα του θανάτου ή αν είχε μήπως αυξηθεί η αντοχή τους. Ή μήπως το φως του ήλιου που πλημμύριζε από παντού τούς έκανε να τα βλέπουν όλα και ειδικά τη δική τους κατάσταση λιγότερο μαύρη; Έμοιαζαν να έχουν ξεχάσει τον νεκρό πριν ακόμα τον θάψουμε. Όταν όμως σε λίγο βγήκαμε από την πόλη και φθάσαμε στον τόπο της ταφής και ακούστηκε το «θρηνώ και οδύρομαι», τότε οι φίλοι του εκδήλωσαν βαθιά λύπη. Έπεσαν και πάλι μέσα σε μια θάλασσα πόνου. Στον τάφο διάβασαν προσευχή πρώτα οι Ρωμιοί, έπειτα οι Αρμένηδες και στη συνέχεια οι Εβραίοι σύντροφοι. Ύστερα από 1,5 ώρα φύγαμε από εκεί νιώθοντας μεγάλη οδύνη. Δύο από τους συντρόφους μας στη συμφορά είχαν γίνει τώρα σύντροφοι και στον τάφο. Κάποιοι φίλοι είχαν φέρει και άφησαν στον Ιατρού έναν ωραίο σταυρό από αγριολούλουδα.  
ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Ο νόμος περί Φόρου Περιουσίας που εγκρίθηκε τα έτη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου είναι ένα σημαντικό μέτρο όχι μόνο από οικονομική άποψη, αλλά και από πολιτική και πολιτιστική. Η εφαρμογή του αυτή καθ' εαυτή περιλαμβάνει στην ουσία διάφορες επιμέρους διαδικασίες, όπως την προετοιμασία και την έγκρισή του από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση, την υποστήριξη που του επιφύλαξαν τα δημοσιογραφικά όργανα της εποχής, τον τρόπο εργασίας των επιτροπών που καθόρισαν ποιος θα πληρώσει φόρο και πόσος θα είναι αυτός, την προθεσμία καταβολής του φόρου, η οποία είχε περιορισθεί σε ένα μήνα κατ' ανώτατο όριο, την κατάσχεση και πώληση, εντός της προθεσμίας αυτής, των περιουσιακών στοιχείων όσων αδυνατούσαν να καταβάλουν το φόρο, και τέλος την αποστολή όσων εξακολουθούσαν να μην μπορούν να τον καταβάλουν σε στρατόπεδα εργασίας για “καταβολή του φόρου μέσω  υποχρεωτικής εργασίας”. Εξετάζοντας ως ένα σύνολο όλα αυτά τα επιμέρους στάδια, μπορούμε να χαρακτηρίσουμε το νόμο περί Φόρου Περιουσίας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των αντιμειονοτικών πολιτικών με τις οποίες ερχόμαστε κάθε τόσο αντιμέτωποι στην πρόσφατη ιστορία μας.
ΑΫΧΑΝ ΑΚΤΑΡ

Με την εφαρμογή του νόμου περί Φόρου Περιουσίας το 1943, ο Γιώργος Χατζηδημητριάδης στάλθηκε εξορία, μαζί με άλλους περίπου 1.400 άντρες από την ελληνική, αρμενική και εβραϊκή μειονότητα της Κωνσταντινούπολης και άλλων πόλεων, στην ύπαιθρο του Ερζερούμ. Το ημερολόγιο που γράφει είναι από αυτή την περίοδο εξορίας. Σε όλη του τη ζωή, εκτός από την αλληλογραφία που κρατούσε με συγγενικά και φιλικά πρόσωπα, δεν είχε γράψει ποτέ πριν, ούτε και έγραψε μετά από αυτό.
Η ενασχόληση – μετάφραση και επιμέλεια αντίστοιχα – με το ημερολόγιο και τις επιστολές του Γιώργου Χατζηδημητριάδη υπήρξε πηγή απρόσμενης ευχαρίστησης, πέρα από τη συγκίνηση που, όπως ήταν φυσικό, συνόδευε αυτό το ξαναζωντάνεμα της επαφής με τον αγαπημένο πρόγονο. Ήταν ταυτόχρονα μια επανασύνδεση με ένα κομμάτι κοινής ιστορίας των ανθρώπων μιας άλλης εποχής κι ενός άλλου τόπου.
ΝΙΚΗ ΣΤΑΥΡΙΔΗ

Στο βιβλίο περιλαμβάνονται ονομαστικός κατάλογος των υποχρέων που εστάλησαν στα στρατόπεδα εργασίας Ερζερούμ - Άσκαλε και Εσκίσεχιρ - Σιβρίχισαρ, συγκροτημένος από τον καθηγητή Αϋχάν Ακτάρ, καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό.


Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ γεννήθηκε το 1883 στη Νίγδη της Καππαδοκίας. Γύρω στο 1895 μετανάστευσε στην Πόλη για να σπουδάσει και να δουλέψει. Με την εφαρμογή του Φόρου Περιουσίας (VarlIk Vergisi) το 1943, εστάλη σε καταναγκαστικά έργα στο Ερζερούμ της ανατολικής Τουρκίας, μαζί με άλλους 1.400 περίπου άντρες από την αρμενική, εβραϊκή και ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης, της Σμύρνης, της Προύσας και της Ανατολικής Θράκης, ενώ στο μεταξύ είχε δημευθεί η περιουσία όλων και είχαν βγει σε πλειστηριασμό τα υπάρχοντά τους. Το ημερολόγιο και οι επιστολές που δημοσιεύονται εδώ γράφτηκαν κατά τους πρώτους μήνες της εξορίας αυτής. Ο Γ. Χατζηδημητριάδης πέθανε το 1968 στην Πόλη.

Ο ΑΫΧΑΝ ΑΚΤΑΡ γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1953. Αποφοίτησε από το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στην Αγγλία. Το 1989 ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο του Μαρμαρά, η οποία δημοσιεύθηκε με τον τίτλο Καπιταλισμός, υπανάπτυξη και μικρή βιομηχανία στην Τουρκία. Στη συνέχεια επικέντρωσε την έρευνά του στις σχέσεις κράτους και μη μουσουλμανικών μειονοτήτων και δημοσίευσε τα βιβλία Φόρος Περιουσίας και πολιτικές εκτουρκισμού (2000) και Τουρκικός εθνικισμός, μη μουσουλμάνοι και οικονομική μετάβαση (2006). Δίδαξε επί σειρά ετών στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Μαρμαρά και σήμερα διδάσκει στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα Τουρκο-ελληνικών Σπουδών του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης.